georgia / april 2009 - 1

georgia / april 2009

Welcome Little İstanbul

Türkçe bir soru: Pardon Siz Kimsiniz, Avusturya Graz'da bir okula yayın yapan radyoya, İstanbul'dan gönderdiğim iki ses kaydıyla giderek büyüyen, tepki alan, tepki veren bir proje olarak gelişmekte. Ses kayıtları Almanca, Türkçe arasında gidip gelen diyaloglar halinde, 27-28 ve 17-18 yaş arası iki grup genç tarafından yönlendiriliyor. Avrupa ve Türkiye'de Türk ve Alamancı olma durumlarını eğitim sistemi üzerinden tartıştıkları ırk, cinsiyet, din ve daha birçok konunun önyargı ve yargılarla ifade edildiği bir ses enstalsyonu. Aynı zamanda Welcome Little İstanbul isimli bir serginin parçası.
Daha fazla bilgi burada:
http://welcome-little-istanbul.at/blog-detail/items/ausstellungsansichten.html

untitled 20

Elveda çok yürüdü. Tereler havalanmış, ayakları hafiflemiş, alnı nem almıştı.
Gün boyunca düş gördü anneciğim. Bağrını kimse delmedi, bir garip hülyada omzu rahatsız. Geçecektir, anlayış gösterin.
O mercanlı bir köşktü. bir gavur naşında arasta, he mercan, he böyle miydi bu çocuk?
Rica ederim Mösyö Crocart. Ayaklarınızı bağrımdan toplayın ve bir meze taşı gibi defolun zehre bu evden. Feryemiş bir işgal geçiyor fikrinizin üstünden.
Altı ter dostuz her, önü or seni iter.
Ah anneciğim,
Boynun kısa ağlıyorsun
Fark etmeden kıyamet kopuyoruz
Yanaklarımdan öpüyorsun.
Yanakların bir alev harlıyor. Ateş parlıyor yanakların. Yanakların sıcak, paçasız. Yanakların yün kanı emmiş; kalbi, damarı, karnı yarık.
Atıyor gül, tasında kasnağı, bir milim çevresinde açıyor ruhunu. Arlı duruyor; ıska etsin, kuru on yıl var, var yaşıyor bu halde, üssüz, donsuz, ormansız.
Elhamdürüllah afiyette izliyorlar gidişini.
Elveda çok yerindeydi, niçin çok yürüdü? Ne uyuz bir otel bu. Hiç mi çekincesi yok hayattan? Hiç mi heycanı tar-ı.
Tirtir titriyor mösyö, titrir tit yahu. titr aşikâr hatrına.
Ah şimdi anlıyorum, baştan söyleseydiniz ya.
Böyle şeyler söylenmez mösyö, dört kişiye yer yok oyunda.
Üçümüz hayat sert ve köşe dön duvar pek yazık
Eeh çok uzattın artık
hesabı alalım yeğenim,
Bi çok sevdiğin tablen kül ve resmin mahzun anneciğim.
Oyun kıymet kopuyoruz herşeyden.
Şevkat ve şevk, Allah’a yolla beni. Allah yoksa Feryemiş? Biz nereden geldik ve kimdik ki tanıştık senle? Bana hayat bağlar de.
Elveda de. Dön arkanı yürü istemem.
yanaklarımdan öptün zaten.
Bana hesap ödeme

in english: Notes on Immaterial Labour

Deniz Gül and Burak Arıkan: Notes on Immaterial Labour

Saturday, 25th April 2009

the Suriye Arcade, Istanbul

Deniz Gül: It all began a few months ago with me getting sick and tired of the images, works, movies, exhibitions I was watching... So, what are we doing? In such a crisis of over- production, while probably repeating ourselves, what are we doing? The never existing art criticism- that nobody's writing about what we do, we becoming writers and narrating once again of the things we do... We should open the process of making art to debate, make it visible. Let us educate us, expose what we are doing and discuss them. Borga Kantürk who watched my blog entries on such issues, invited me and I invited Burak Arıkan to speak up these issues. Our context is on art production, art product, art system, art economy, art service and immaterial labour in a general sense. How do copy pasting, distribution of art, and the reality that is shaped around this visual world affects our understanding of the artistic production? Burak Arıkan is an artist who is working on systems, and he uses the Internet to be of his sources as he collects data. This is not an artist presentation, thus we would like this conversation to move on with your questions and comments. Throughout the conversation, we're going to focus on the relationship between artistic production and immaterial labour and how this relationship evolves. Let's start with the classic expression "immaterial labour".

Burak Arıkan: In my work I've been focusing on the contemporary concepts of immaterial labour for some time. First, I'll try to explain what do I understand from immaterial labour, then it's position in cultural production. Immaterial labour is, in a nutshell, "labour that is not material". Maurizio Lazzarato puts it as "the labour that produces the informational and cultural concent of the commodity." We are long past the concept of "manual labour", which is the labour of the "factory worker" as a typical example. We're living in a service economy; workers today, from resturants to banks, produce information consequent to their labour. In their book "Empire" Antonio Negri and Michael Hardt name everything that is done in service industry as immaterial labour. However, Lazzarato divides immaterial labour into two types: 1) the informational work done during official work hours, 2) the kinds of activities involved in defining and fixing cultural and artistic standards, fashions, tastes, consumer norms, and, more strategically, public opinion --the product of the labour in the midst of social life. For example, I may have Nike shoes on, and show them to a friend, who may then buy a pair of his own. By recommending my shoes, I generate value for the Nike Company, for free.

Deniz Gül: We're talking about a series of events that are not considered as labour, but are referring to immaterial products and events that produce cultural content. In other words, the labour that defines and shapes the cultural and artistic standards, fashion, tastes, consumer norms and public opinion. Here is the question we've been discussing for days: Why are we relating artistic production to immaterial labour?

Burak Arıkan: The time for work and leisure is not clearly divided in an artist’s life. Moreover, the idea of "life as art" is being discussed since the Fluxus. So if life is the [art] product, what is it worth? There's a natural ambiguity in the division of the material and immaterial of an artist's work. Elmas Deniz gave an example a recently: An artist participating in the Istanbul Biennial gets a small fee, however his artwork is brought from Zurich with a huge insurance. Which shareholders hide in this sum? What sort of tumult is this Biennial system that the gap between an artist's allowance and price of his work are so far apart? We need to look more closely at the role of the artist within art economies.

Deniz Gül: Let's assume that a sponsor company spares around $100.000 for an exhibition and gives you $1.000 for production. Artist fees are not usually paid - it might depend on who you are. You might be provided with a residence and flight tickets perhaps. Do we know in any sense how the budget is distributed or how the artist benefits from the value that he creates? Not really. The value of production might be materializing in 10 years for the artist; or maybe never. We're talking about an unknown, uncontrolled environment. Briefly we are going to discuss this uncertain environment, which is being altered with the Internet, today. The role that is bestowed upon the artist or the mediator has changed with the Internet economy, where things have started to happen in different production cycles. People themselves create the environment today, they use it and re-create to re-use it. The value that was produced in between the producer, the mediator and the consumer is today realized between the producer and the consumer where the mediator "falls off". Alex Bruns calls this "produsage", where the production and consumption happen at the same time-space, where things co-exist. Today, the content, the information, the expression and the experience accumulates in multi-layered environments with a lot of users. The question is: How does today's culture industry adjust to the Internet economy? Burak has a proposition: We can measure the immaterial labour and this can change things. How will the Internet evolve and affect the art production? What possibilities will it provide to the artist?

Burak Arıkan: In The Society of Spectacle (1967) Guy Debord says, “The spectacle is not a collection of images, but a social relation among people, mediated by images.” Today, the spectacle is digitally measurable. In the past, what happened in the social life was confined to the physical world only. Now, what happens is that it can be recorded so that the information that can be re-used over and over again. For instance, you go to a cafe- take Urban Cafe in Beyoglu- you drink some beer, chat with your friends. You always order the same type of beer. A friend passing by tags along and joins the conversation etc. Normally when things are over, you go home. Now let's say that all you did was recorded. Who ordered what, when and how many does s/he order in every visit, what was spoken there... Imagine all this data is recorded and stored by the proprietor. That's exactly what happens in the digital social web. Every move you make, e-mails you send, events you join in Facebook, likings, tags, photos, videos, chats... We are living in the digital counterpart of what Guy Debord called the society of spectacle, that is, a recordable and analyzable version. Who is the owner of these nascent values? Who are using them? In the current situation, it's the owners of these platforms, that is Facebook, Youtube, Flickr, Twitter etc. For instance, when you sign up on Facebook for the first time, the agreement says Facebook owns all photographs, information and all digital content you post, it may share it with third parties. Think about your credit card expenses; the location of your expenses, their amounts, your account status during the transaction... Again all your actions are recordable. Amongst banks, third parties involved with them, information shared with marketing companies... With my works, I emphasize this situation to make it more visible. Now, let’s talk about computer mediated social life again. Anybody using Delicious? It's a social bookmark site. In 2005, its owner was asked; "What is your business plan?" He replies: "Users pay us with information." What he says is quite clear: People pay us with information they create. Upon first glance, it makes sense. You use it for free and in return you view advertising. The important question here is this: How much do you put in the system, and how much do you get as a result? It's an issue of the balance, what is given and what is received, which us always vague. The founder of Facebook, in an interview, said in 2007: "Facebook is a commercial-supported service, therefore it's free." It's the television / magazine business model. But Facebook is a 4-5 years-old company, with a value of 15 billion dollars. Think about it, how can capital accumulate in such a speed today?

Deniz Gül: So the capital can grow faster when it can be digitally measured?

Burak Arıkan: Yes. Post-capital or hyper-capital economy engages with digital accumulation, constant gauging, expoitation of spectacle, social networks.

Deniz Gül: Watching the growth of value day by day and being able to calculate it... Why don't you tell us about your MYPOCKET project?

Burak Arıkan: Like I said, what happens on Facebook, happens in banks as well. MYPOCKET is a custom software that predicts what I am going to buy everyday. To make the prediction, the algorithm uses 3 years of bank transactions from my Bank of America account. It runs periodically everyday and openly publishes the actual spendings and the predictions as an RSS feed on the web, so that it can be viewed elsewhere, from mobile phones to social activity streams.

Deniz Gül: How do you benefit from this information?

Burak Arıkan: I don't. Apart from the fact that it poses new questions as an artwork. In fact, it is interesting to me that the project as an artwork lets you ask the "benefit" of it. Ultimately I'm not pursuing the prediction information. The prediction says "You are going to withdraw 40 dollars from the ATM"; I may or may not do this. I create an experiment that is to be observed by others.

Deniz Gül: Ok, but what sort of information do we get out of it? Such awareness, accountability and a well defined environment... What questions are we faced with? Don't we need complex situations?

Burak Arıkan: Of course. But this is not what I mean.

Deniz Gül: You're talking about the right to measure this information - with tracking, interpreting, copying and pasting it in between a range of digital platforms. With it, the artist can demand the accounting of his labour and observe it. On the other hand, the Internet also provides a vast indefiniteness. It's so undefined, so fast and so out of your hands, that the result or the effect of what you create is still undefined. It seems to me that there exists a conflict on each end. You're actually building the content in between the defined and undefined realm. You are reaching out to the audience and becoming a produser of your own content while on the other hand, the impact you create is still out of reach.

Burak Arıkan: What I do in MYPOCKET is causing an experiment, where the subject is myself. As I confirm the software's predictions the algorithm gets better. So the software and I adapt to each other over time. This mutual adaptation is an experiment open to your observation, your view, and your research. I completed my thinking by creating this continuous experiment.

Elmas Deniz: Actually, the information you provide should be purchased... If I am the producer of something, the guess you make -whether if you buy it or not- worths more than anything. This means I can make money.

Deniz Gül: That's where the production is heading after all. The producer foresees the demand for his product before producing it. It's sort of a reverse chain.

Burak Arıkan: MYPOCKET as an ongoing experiment, enables the observation of that reverse chain.

Deniz Gül: And so you're building a system, which collects data and predicts.

Burak Arıkan: Yes. But why am I doing work in such a way? Because I have to, it is urgent to make sense of the life today. I can't do any otherway, while we are inundated by information flows and complexities rise everywhere. Let’s look at how Internet developed since 1969. This diagram you see here with five nodes, was first made in 1969. It's a network diagram showing how several universities in the U.S.A. were connected to each other. Each circle represents an institution. In 1971, the network seems to have expanded. In 1974, the expansion is greater. In 1977, it starts to change into the schematic of a small computer chip. In 1987, Europe is involved as well; communications become intercontinental. By the year 1998, what we see is like the visualization of a brain; lots of small nodes tied up to one another. In 2005, it becomes something that can no longer be visualized. Because we're talking about an environment that is constantly expanding as we speak. It's a living phenomenon. Therefore, in order to be able to make sense of the life regulated by this complexity, I have to create software in my art.

Deniz Gül: The artists who work with systems is not much of a surprise. In physical space, this began after 60s. The work of art as "product" was not enough. Are we actually talking about a totally distinct economy when we are speaking about the Internet?

Burak Arıkan: In the Internet, we simply leave tracks, which generate complexity over time.

Deniz Gül: The artist still has to be in relation with his environment and so is it increasingly unable to be singular? Is it possible to say that the personal or workshop-bound production becomes something completely different? Are you necessitated to co-produce more and more?

Mürvet Türkyılmaz: The interaction of the artist: How does it differ in virtual and physical realm? Talking about the 60s and on... How do you evaluate the shift in social engagement of the artist and his influence on the public? Will there be a need for a physical space to meet still?

Deniz Gül: I think there will always be different realities. Even today, we experience multiple realities simultaneously. Internet has a decentralized nature; you are equally distanced to things although in physical life, you are not. While experiencing the reality in an exhibition hall or socializing in one's own neighbourhood, you track life as well. On one hand, life goes online, on the other hand it goes on in notebooks. I am beginning to think that this is really productive, although it is getting more and more complex. Talking about the artist, I guess we're at a really different point compared to the times where the artist made his work and signed it.

Mürvet Türkyılmaz: The experiment is the transformation of the experience. The artist's venue is the virtual studio or the virtual lab, which one do you prefer?

Burak Arıkan: I don't think there's a separation of physical and virtual today. I can get online via my cell phone right away; I can physically show the blog entry I made yesterday on www.dugumkume.org. See, we can now check the incoming comments. Things are connected, all digital-physical hybrid.

Deniz Gül: The emergence of physical and digital platforms might suggest something that might be named as "multiplied value" -as Burak mentions. That is, on physical means, you are bound to create a surplus, however on the Internet, with an altered sum of recording and measuring- it amounts to multiplied values. There is no physical space anymore; the space is infinite. There is an infinite transmission and manifestation of information in an infinite space. Imagine a child browsing Wikipedia. He might begin his artistic career having seen more images than Man Ray has seen when he was 50. Experiences -not talking about objective information- and expressions are uploaded there. In that environment, we're talking about a completely different reality. Subsequently, we're talking about a multiplied value on a spiritual basis as well. It can be material as Burak suggests but also, there's themultiplied value stemming from stacking accumulation and access.

Burak Arıkan: The most important sign of a "multiplied value" is the fact that a company such as Facebook costing 15 billons dollars in 4-5 years. I can't comprehend how that much capital can accumulate in such a short amount time. In relation to hybridity, if we return to idea of "artwork as a running experiment to observe", we can look at the three outputs of the MYPOCKET project. The first output is a list -- "Transactions Feed", that is, the daily list of the predictions and actualized spendings. Everyday, the list is updated and published online as an RSS feed, which makes the list extra-open for distribution. The second output is a network diagram --"Transactions Graph". It's the diagram of how I built the prediction mechanism. The last output is "predicted receipts", readymades from the future. I keep the receipts from my spendings, if a spending is predicted correctly, I stamp that certain receipt as "predicted". Ultimately predicted receipts are physical products derived from a completely hybrid digital/physical living process

Vahit Tuna: Does the estimation influence you when you are shopping?

Burak Arıkan: Sometimes it does, sometimes it doesn't...

Orton Akıncı: Do you want the prediction to be successful?

Burak Arıkan: I do, but that's not my desire.

Deniz Gül: You can probably route it.

Burak Arıkan: Making the prediction system better is like adjusting the colours of a photograph to make it look better. But conceptually, it is irrelevant to my desires.

Elmas Deniz: Wouldn't it be horrible? Having almost the same expenses throughout three years. That's terrible.

Burak Arıkan: Yes, but I also think of it as a gift.

Deniz Gül: Wouldn't I be able to estimate what I'm going to buy myself? Why would you need such a program?

Elmas Deniz: This is how much we are able to control, we are aware of it. What is there to do to defend our rights or what are we supposed to do? What is the stance the artist is supposed to take? Can you tell something about this?

Deniz Gül: The theory is that capitalism will soon get to the point where, you drink coffee at Starbucks, and get something in return- because of emerging the qualities you have in you with the qualities the brand offers. With the ability of measuring the input you create for that brand -take Facebook as an example- you will be able to demand it back to a certain extent. Burak tries to show that the economy is evolving in such way. This predicts a terrific shift in artistic production; enabling the artist to control and demand rights for her production.

Elmas Deniz: I am afraid that as an independent artist, you cannot use logos of big corporations in your work. The copyright issues interfere.

Burak Arıkan: It's an old problem.

Elmas Deniz: An old but still persistent problem. On the other hand nothing really works for the artist's benefit.

Deniz Gül: I don't know if we should go into the copyright issues; co-production and collective mind is so common today. That is, you have to use ten software programs and even that's not enough.

Burak Arıkan: In software production one uses libraries made by other people. Abstracted in such a micro scale that it doesn't reveal itself. But in the code you always find references to other people's work.

Deniz Gül: In my opinion, the information you produce melts in that pot somehow and it no longer remains accountable.

Orton Akıncı: I was wondering when the conversation would come to this. It's the first time that the money is being spoken about. Isn't intellectual property the definition of copyright, after all? Capitalism is founded on the object, the material. When you get rid of it, copyright is revealed as the last defender and the last reciprocate of intellectual property. Apart from that, the economy evolves due to the fact that information is becoming the most vital input for production. In fact, criticism of capitalism is the starting point. Lack of the object, the material, is capitalism's antagonist because capitalism can build anything through the object. Credit card as money is the detachment of money from the object. Everything is detaching from object: music as mp3, film as xvid, literature as e-books... This "dematerialization of the world" is the enemy for capitalism. However the only material return capitalism requires is possible by copyright laws. Copyleft is another important concept. Copyright, as it is today, is a product of this economy, of capitalism: Is it really the things given to the artist to resume his production? On the contrary, with the involvement of the culture industry, it became something that produces a surplus, transcending the artist and becoming the source of the culture industry. There is really a nice concept: "Free software". What does "free" mean? It has two meanings for many: When you call something, say, software free, it means for many that it doesn't cost anything. But the statement is different. It's "Free as in speech, not as in beer." Thus we're not talking about money; we're talking about freedom. Something's being costless or not has not much to do with its being free or not. At the end of the day, do we want to charge for what we do? Carlos Basualdo curated an exhibition "Worthless: Invaluable" in Ljubljana. The show asks: "There are two artists; one has a painting in his studio which is worthless. The other has a painting in a museum and it's priceless. How related is what makes them valuable/invaluable with their exchange value? How much of it does the artist want? How necessary is the mediating culture industry? Maybe in the old times, the culture industry that deals with reproduction (multiplication, i will call in fact) and distribution was vital for the cultural productions to reach the masses. However, today while there is something called "Peer to peer" (P2P) I'm not referring to websites- and while the artist can share/distribute his own work through his own self, what do we want in return for what we call immaterial labour when the culture industry is gone?

Deniz Gül: Let's not forget that culture industry is the power that is ruling the world. Hasn't culture industry consolidated itself deep in our bowels?

Elmas Deniz: I gave an example from Britain on the subject yesterday. For almost the past decade, Britain constructed its economy upon culture industry. It's not the artists who think about this or work for this. When the state tries to discern whom to give money, it's the economists who sit at the table. It's the same in Turkey. The middle class will go to a museum, see something there... The taste will improve and then he won't buy just any sofa in the house but a better designed one. Then they'll choose a life style, adopt it and like it... It's seriously lucrative.

Banu Cennetoğlu: The system and the artists are not two separate entities. Those who make it work through museums, exhibitions or galleries are the artists themselves. What sort of difference can you make? The majority is on the other side. One should not refer to a vast and generic crowd as artists. It's a normal thing: It is professional, I can have a gallery - I can buy and sell. Apart from this, not many artists have much of plight to change or save the world. So, where are we standing? Talking to whom? Where's the majority? This has to be observed. Ultimately, it's us who feed this system. You are not involved in one exhibition, then you are accepting the next...

Deniz Gül: Are we reaching to a state where we can leave this cycle? I just don't want to an exhibition or anything. Who cares? On the other hand, I'm equivalent of anonymous content producer online. How do you distinguish yourself? How do you assess arts?

Banu Cennetoğlu: There is the "Substitute" issue. You can be replaced; no problem. Somebody will say, "yes" to something to which you've said "no". It's over. It was in the old days where there was an irreplaceable valuable production.

Elmas Deniz: We individually choose the most convenient option for our personal gains which are motivated by our short-term plans. However this is something that will destroy us all in the long run. Even if we had this knowledge we would still go for the short-term benefit. If we don't abandon our cars today, in 70 years we won't be able to breathe. But everybody goes: "I use it to get to work thus it's practical for me." In fact this is the situation on the mass-scale. I wrote it on the blog: There, I used the word "altruism". You participate in a cycle for the benefit of others more than your own but you are not its first user.

Banu Cennetoğlu: Ego is an important thing. The reason behind Facebook's big boom is a really human thing. You get curious; you expose your privacy. You want to be wondered about, be seen, and be approved. It is very selfish.

Elmas Deniz: Everybody is racing to conform to the system.

Banu Cennetoğlu: Then produce for yourself. I see this as the only way out. There's a pattern. Try to exist on yours. Try to unite with those like you.

Deniz Gül: Another topic is the product's course that leads to eventual melting. With the Internet, we're actually talking about "a constant process" and something incomplete. Orton, you were mentioning the lack of product as the capitalism's ultimate state. However, art still is product-centric because it is the most valid form to work in such a system.

Orton Akıncı: I don't want to go off-topic but I want to make a point. A surplus value is obtained. Culture industry gets the biggest share and the artist is spared a rather small one. What do we want? Do we want for the artist to acquire the money she makes?.... Is "gift" possible in art? I'm using "gift" for a reason. Metaphorically, since the work of Marcel Mauss being shown as reference, something happened to demonstrate that the possibility of another world's possibility: the fact that what bound sharing, good will and society went through these.

Deniz Gül: In my opinion, the artist wants autonomy rather than money, especially over his own production. What bores a lot of people is the point where things get stuck. Things are done, but he's not aware of what's being done or where things are headed. Due to wandering around institutions, he can't have a right to speak up for his work either.

Orton Akıncı: Copyleft is crucial thing here. When you copyleft something -differing from some licenses of Creative Commons- somebody using the information cannot shut it down and it can be opened to distribution. If some part of the work is accessible while other parts are not, a surplus value can be produced out of it. If people exposed their expenses online like Burak did, then they become unavailable for marketing strategies. Because the information is already there... The point I'm trying to make is: If the artist presents his work "copyleft"ed, every work that's done over that work will be referenced to the artist. Problem solved... Its distribution over a website is another big problem. There's something with network economies. The network's value is equivalent to more of those who use it and exceeds them. However P2P eliminates centricity. Anders Weberg has a project called "P2P Art". He shares his artwork over P2P and deletes it from his computer after somebody downloads it. It's only P2P thus the work exists everywhere, also nowhere until the last person deletes from his/her sharing folder. What does this show? If people want the piece, it'll never be trash and the value of the work will be determined not by its exchange value but by its use value.

Burak Arıkan: You can share a medium on P2P networks, but how can you share a system? Think about the MYPOCKET project... That's a multiparty system: the credit card swipe machine, bank card, my software, my database, the bank database, the financial cloud… How can you distribute this? Creative Commons lawyer Lawrence Lessing mentions copyrighting videos and all that distributable media. Is the artwork a picture, a video anymore? How can you distribute a system as art?

Orkon Akıncı: You may say that the Internet isn't providing the revolution it enabled on other fields. It has be thought through. I mentioned P2P only as a form of logic for getting organized, differing from Client-Server model. This is a system that can reveal a distinct and true value. Maybe you can adjust it as a system, maybe you can not...

Elmas Deniz: When you mention where the money will go, I want control upon it. I want to control what I give, to whom I give it, how to give it free of charge or with a price...

Deniz Gül: It's almost impossible; we're talking about an uncontrollable thing such as the Internet. It is incredibly dynamic, it is a living structure.

Elmas Deniz: I said it not only for the Internet but for the culture industry as well. Istanbul Modern: It has an art museum that represents Istanbul. You have a part in everything that has art in it. Does it have a benefit to you? No. It reads, "We support art" in huge letters. I saw no such thing! I support art at home, broke, working for art. I produce information.

Deniz Gül: You do this on your own will. Nobody asks you to it as a labourer. You consciously choose to produce art even if there is no demand. That causes the unpredictability of the output. It comes down to the question of who appraises that value, who needs it and for what reasons. This is why the artist needs the economy. I'm talking about value here; not only in the means of money.

Metehan Özcan: Don't you think that cultural industry will survive on the Internet? The linear thing in reality is passing on from the small goblet to a bigger one. Won't the same thing occur online? Everybody is trying be at the same spot simultaneously. Even the most marginal person is trying to go where everyone's seen; and money is there as well. Don't you think that the Internet still operates on a corporate level while it liberates us? When will the corporate cease to process or is there ever going to be such time? I'm talking in the context of art. Everybody's putting work online. The value of the information rises up accordingly...

Orton Akıncı: Value is something that is defined within the culture industry. That's what culture industry does: Top Ten lists. You should listen to these, do not waste your time with others, we have chosen for you. A video uploaded on Youtube by a renowned director may have a head start. But after a while, the value created by the masses can reveal it's worth independent of money.

Deniz Gül: Do you think that this value emerges democratically? We're talking about egalitarian democracy on the Internet. Ultimately, can we say that the artwork of the artist with the most rating is the most valuable; that it'll sell for the highest amount? I think we can't.

Orton Akıncı: There used to be an accessibility problem. But it's not the case on the Internet. Let's think about public art. A sculpture is there in the middle of the road. It might be pretty but it is lengthening my path. I have to walk around it. There is no discussion on whether if it is wanted there. However on P2P model -metaphorically- as long as there's the will of a person to hold a particular file on their computer, there emerges a value independent of monetary worth.

Deniz Gül: All right, let's get to the difference between an artist and a merchant, then. You commission the work to yourself. Now imagine earning money from it. You are a businessman at some point, aren't you? When we got rid of all the institutions appraising art? Let's imagine that high art and low art are approaching to one and other. Don't we see that the difference between the artist aiming for the popular culture and the artist aiming for the museum is surmounted? Will there be artist merchants on the brink of actualizing a new public utopia? Will there still be multiple spaced art systems which feed on culture industry or traveling artists who trade culture? There are corporations who produce and sell "art" since the 90s. Is that independence? There was this example Elmas gave. Would you like to tell us about it?

Elmas Deniz: This is really interesting. Perhaps it is the essence of the whole thing. It reads in an economics book: The best profit can be obtained first, by art, then property and then -for example- gold. So it goes. In the same book, the professions and their economic values were lined up. On the top of the list were bankers or sector creators. Below, there were white-collar workers. Down you go and at the bottom of the list you see cripples and artists. Here is the artist's death- the death of the auteur, the artist who speaks for the masses. You murder them so that they can not speak for themselves. Artists, who are below the line, become those who are unaware of the values they create.

Deniz Gül: But some sort of resistance can also manifest. Immaterial labour becomes material in the nearest future. If you claim your right and say, “I don't want to be below the line because I am producing value. I possess it and I have right on it.” If you stand up for yourself, maybe things will change. After all, we are in an period of turmoil where activities of creative profession groups, communicators, artists and businessmen approach to one and other; where concept slowly corrodes; where relationships -social, political, economic- are redefined…

Bienal Zamanı

Yapma eyleminin, söyleme eyleminden daha değerli olduğu kabul edilir; özellikle, zeminin kaygan olduğu burada: Bir kulaktan girip obur kulaktan çıkma, gotuyle dinleme, essek osurması, sivrisinek saz, dır dır dır. Adres belirttiğiniz bir eleştirinin yerine varması da öylesine zor. Adresle tarif bulunamayan bu coğrafyada, sokak isim ve numaraları süreksiz çünkü biliyorsunuz. Böyle durumlarda en iyisi, gidip de o yere en yüksek binayı dikmek, taşa sıçmak ve bez getirmek, göğü delmek, yiğidin mali meydanda dedirtmek.
Kendimizi konumlandırdığımız yerlerde ettiğimiz sözleri bırakalım, yaptığımız isler bir yere gitsin diye, çeşitli yan yollar ve tüneller araştırıyorum. Buralarda dolanırken, kendime de, konumlamaya da farklı noktalardan bakma lüksünü elde ettim güzel ki. Şikâyet etme handikabından kendimi sıyırdım. Kendi eylemimde özgürleşmeye yönelik bir ruh halini yerleştirdim zemine, kaygan coğrafya kayıyorsa benim zaten ayağımda tekerlekler var. Bununla birlikte, söz etmekten ve konuşmaktan alıkoymuyorum kendimi. Bazen tüm bu sözlerle gecen zamanın, boşa gitmiş bir zaman olup olmadığını düşünmüyor değilim. Yine de, sorumluluğu üstüne almak, bu sureci yasamak gerekli. Şeyler oluyor, tespit edebildiğimiz kadar.
Bienal Zamanı'nın ilk sergisi olan En İyi İhtimalle acılısı öncesi, Yasemin'le (Ozcan Kaya) ayak ustu bir değerlendirme yaptık. Kendisinin bu sergide gösterdiği Transfer projesi ve benim Japonya'da çektiğim iki kısa film üzerinden residency durumlarını, kültür endüstrisini ve sanatçının önünde ve ardındaki durumları konuştuk. Tatar Bey Sokağında Alman sanatçılara rezidans olarak tahsis edilen bir binanın giriş katındaki bu sergide, buralı sanatçıların yurtdışında “artist in residency” programlarında yaptıkları işler görülüyordu. Genelde bu işler koseptli sergilerin bağlamları dışında kaldıkları için, onları görmeye fırsat olmuyor; bu anlamda ilginçti.
Salı-Çarşamba-Perşembe açılışları, yağmur ve partiler, Bienal konuşmaları, Bienal acilisi, yüzlerce parti, özel davetler, yeni galeriler, protestolar, bienal magazin haberleri, sanatci isleri, 11 Eylul, 12 Eylul. Bu arada bir 2010 muhabbeti, para muhabbeti, fon muhabbeti, p+r muhabbeti, acayip dedikodu, acayip dedikodu, kritikten öte (çünkü belirttiğimiz gibi kritiğin, bir adresi, zamanı, referans noktası (zemini), gerekçeleri, önerileri, yorumları vs. vardır) Tüm bu şatafatlı görünüme rağmen 11. bienal, 10. bienalin yarattigi taşkın, problemli ve eril gösteri havuzu yerine, taksim-tophane hattında sele dönüşmemiş ancak çukurlarda biriken durgun sularda aksediyor. Sanki bu kez, herkesin yeri daha sağlamlaşmış, aktörler çoğalmış, pasta büyümüş ya da bu hoşluk kabullenilmiş belki kimileri sessiz protesto ederken kimileri sessiz is bitiriyor. Neler oluyor artık bilemiyorum.
Günümüzde sanat yapmanın ne demek olduğuna dair kafa patlatan biri olarak, İstanbul Bienali benim icin cok cok önemli bir organizasyon ve bunu takip eden tüm "paralel etkinlikler" de. Kim ne yapiyor, aklimi ne açıyor, canimi ne acıtıyor, insanlar ne düşünüyor, ne hissediyor, nasil yorumluyor. İstanbul'da her gecen sene katlanarak büyüyen "gorunur sanat ortami" (pazarı diyemiyorum) büyük bir şans. Tabii ki kendimi şanslı hissediyorum. Tüm dünyada olan bitenden "çok da" farklı şeyler olmuyor burada. Bir kültürel değiş tokuş, bir karşılıklı büyülenme ve farklılıklarla, eli arttırma durumu.*
En büyük eleştiri, WHW'ye ve Koc sponsorluğuna ve temaya geldi. Hakketen de karmakarisik bir mesele. WHW- What, How and for Whom yani Ne, Nasıl ve Kimin İçin demek. Acayip bilinçli ve iddialı sorular, brief'le çalışan bir ajans gibiler sanki. Koç, "Banka Kurmanın Yanında Banka Soymak Nedir Ki?" sözlerini seçmiş iletişim kampanyası için. Bu da tamam. Sanatçılar "İnsan Neyle Yaşar?" kavramsal çerçevesiyle belirleniyor. İşte, her şey yerli yerinde. Koç, banka kurmaya ve sermayeye dikkat çekiyor,gayet mantıklı. WHW, for Whom sorusunu tabii ki günümüz dengeleri içinde cevaplıyor. Her koşulda serbest piyasanın içinde olduğumuzu, önemli olanın verdikleri mesaj ve bu konuda gösterdikleri çaba olduğunu söylüyor. Gerçek bu. Çünkü neyin ne olduğu, tarafların kim olduğu, kimin kazançlı çıktığı somut veriler üzerinden her zaman tartışılır. Özellikle bu iki soru, statükoyu ve düzeni korumaya eğimlidirler. Oysa aradaki çatlak, bir isin nasıl yapıldığındadır. Bir işin nasıl yapıldığı bazen bazı şeyleri değiştirir. Ben How- Nasıl sorusuyla ilgileniyorum. Neyin ne olduğuyla ilgili bir ara metinden sonra, nasıl yapıldığına gelelim.
Vehbi Koç, 3 Ekim 1980'de, Kenan Evren'e bir mektup gönderir:
"Orada bu darbeyi desteklediğini ve ordunun muzafferiyetini övdükten sonra, belli noktalarda da akıl veriyor; “Türk ordusunun bu hareketi son derece geçerlidir” dedikten sonra, “Yıpranabilirsiniz, aman yıpranacak hareketlerden kaçının. Eğer ordu yanlış kararlarla yıpranırsa, memlekete diktatörlük, onun arkasından da komünizm gelebilir” diyor. “Vaktinde demokrasiye dönülmesi konusunda da aman dikkatli olun, bu konuda kantarın topuzunu kaldırmayın. Bu arada da anarşistlerin mahkemeleri hiç uzatılmamalı, cezaları süratle verilecek kanunlar çıkarılmalı ve polis teşkilatının imkânları arttırılmalı. Buna ilişkin ne yapılması gerekiyorsa yapılmalı en kısa sürede. Yoksa ‘faşist ordu iktidara geldi, kapitalistlerle birleşerek Türk işçisini istismar ediyor’ propagandası yapılır. Böyle bir iftira karşısında bir an evvel işçi-işveren ilişkilerini düzenleyecek kanunlar bir an önce çözülmelidir. DİSK’in kapatılmış olmasından medet umanların bu anlamda heveslerinin kursaklarında kalması lazım,” diyor." şeklinde anlatıyor Ali Bilge, Ömer Madra'yla, Türkiye'de İş Dünyası ve Devlet İlişkisinin Tarihi isimli konuşmada. Şöyle devam ediyor:
"Diyor ki mesela; “Kıdem tazminatları kurulacak bir fonda toplanmalıdır. İşçilere ödenecek yıllık miktarlar ayrıldıktan sonra geriye kalan kısım kamu ve özel sektör yatırımları için düşük faizde kullandırılmalıdır.” Islahat hareketi olarak görüyor 12 Eylül’ü, mesela diyor ki; “Bu hareketin muvaffak olması için komünist partilerin, solcu örgütlerin, Kürtlerin, Ermenilerin, bir takım politikacıların kötü niyetli teşebbüslerini devam ettireceğini göz önünde bulundurun, uyanık olun, bu teşebbüsleri muhakkak engelleyin.” “Solcu örgütlerin, Kürtlerin ve Ermenilerin!”
Vehbi Koç'un bu sözleri hangi bağlamda değerlendirilmeli? Bu bienalin en büyük sorusu budur. Bienalin 12 Eylül'de açılması ve İran'dan Kafkaslara 70'li ve 80'li yılları, komünizmi, ihtilalleri ve çöküşü araştıran sanatçıları davet etmesine rağmen Türkiye'de 12 Eylül'le ilgili sorular soran sanatçıların yer almayışı hakikaten talihsiz, üzgünce, eksik. Sanat dünyamızda, spekülatif şeyleri ve en çok yıpratmayı sever şahsiyetler, WHW’ye "Vehbi Koç durumu" imzalı bu gerçek mektubu e-posta atmadılar mi acaba? Gerçi ciddiye almayabilirlerdi, "Yok canim, Türkiye’de olur böyle şeyler, yenilir, yutulur" diyerek. HaberTurk'teki bir magazin programında, kırmızı halıda yürüyen Bienal davetlilerini gösterdikten sonra programı bitiren spikerin söylediği gibi, "Sergi, genç nesillere Brecht'i tanıtmayı hedefliyor" kadar da düşmeden, bu bienal, hepimizin ürünü olduğu, bahsi geçen apolitik kuşağa, bu topraklar ve civarıyla ilgili epey dar bir dönemsel perspektif sunuyor: Sınıfsal mücadele bu ülkede hiç olmamış gibi.
İşlere gelince, Stephen Wright'in da dediği gibi, sanatçıların bir çoğu olan biteni arkadan takip eder. Stephen Wright güzel konuşuyor her zamanki gibi. Oysa, Erivan'daki toplumsal ve siyasi yapıyı, sokaklardaki direnişleri görmesek, herkesin parklarda bu tarz yürüyüşlere çıktığını sanabiliriz; bu, Erivan doğumlu Karen Andreassian'ın mekândaki kolektif hafızaya dair verdiği bir erör mü? Ya da, Gulensu ve Gülsuyu Mahallelerinde, bienal kapsamında yürütülen "tarihin dokusu, ilkokul sergisi" sunumunu, katılımcıların da anlattıkları gibi, romantize edilmemiş ve etrafı içine alan bir süreç gibi düşünebiliriz. Zannetmiyorum, son üç senede o bölgede olanları takip edenler, niçin çalışma sahası olarak bu bölgenin seçildiğine hala ikna olmuş değil. Keza sözlü tarih çalışmaları da, urban envanter belgelemesi de son on yıldan fazla suredir üniversitelerde uygulanan araştırma yöntemleri. Ne yazık ki, eski Platform binasında, çok az yerel ve belki %75 kadarı uluslararası izleyiciye yapılan "Kültürel Aracılar" adli sunum sonunda, büyük fonlarla yürütülen bu etkinliğin fayda değeri ve bölgeden çıkış stratejileri gibi önemli sorular cevapsız kaldı.
Acayip problemli, sanatçının da küratörler kadar zaman zaman içine düştüğü ve çıkış yolunda kaybolduğu iki durum var: 1. Temsilin kendisi olma, 2. Ötekileştirme. Antrepo, ele alınma biçimi, islerin bir araya getirilmesiyle Brecht’in yazdıklarına erişemeyen bir temsil olmuş. İçeriden ilk akla gelen korkunç dekor bir "kafe", gecekondu ve Nükleer Bomba Sığınağı Taslağı, varlığıyla ne olduğuna anlam verilemeyen yerleştirmeler, mekânı alt edecek büyüklükte koskocaman bir kırmızı tribün (Belarus hükümetine ait bir kopya olduğunu öğreniyoruz) ise işlevsiz. Parfümcü kızı ve tsort katlayan ekibiyle Aydan Murtezaoglu ve Bulent Sangar'in kavramsal boyuttan izleyiciyle iletişim kurma boyutuna gecememis kurgusu... temsilin kendisi olma batağına saplanıyor. Bu küratörler tarafından bilerek tercih edilmiş bir durum olabilir mi? Serginin bir kitap gibi okunma isteği, bir donemin ruhunu yansıtma arzusu? Tutun deposunda bu temsiliyetin farkında olan isler, buralardan izleyiciyi alıp başka yerlere, başka sorulara goturecek heyecanlı sanatçılar vardı iyi ki. Jesse Jones, günümüz ütopya-sonrası toplumunda siyasi hareketin marjinalliğini ve geçerli siyasi eylem biçimlerinin krizini sorgularken, örneğin, sahte özgürlüklerin iyi bir eleştirisini sürükleyici bir kurguyla yapıyor. Ya da Jinoos Taghizadeh, basitlikle çok yere dokunan, güzel işler çıkarmış, İran’da devrim zamanı topladığı gazeteleri işleyerek. Genel bir değerlendirmede, sanatçılar üzgün sanki, umutsuz, hepsi de tiksinmiş hakikaten dünyadan. Tek umut veren Brian Holmes oldu bana.
Yine de yaklaşımın dönüştürücü olması için, okuma isteği uyandıran bir narasyona erişmek gerekir. Grand naratif de, Brecht de öldü... Küratörler Brecht’in öldüğünü kabul ediyorlar, tamam. “Bienal kavramsal çerçevesini geliştirmede Brecht'i bir başlangıç noktası olarak alırken yöntem sorunu da hayati bir önem taşıyor. Brecht'in izinden giderken, onun günümüzde akademik solun bir Che Guevara'sı veya geleneksel ortodoks solun değişmez yazarı imgesini görmezden gelerek "Brechtoloji"ye ve onun deneylerinin sayısız yeniden keşfinin son bulduğu çıkmaz sokağa umursamazca yüz çevirmek mümkün mü? Bunun yerine Brecht'i, serginin biçim ve yapısını ararken önderlik edecek (kızıl) bir hat olarak takip etmek, bu "bakmanın ötesinde”ki yaklaşımla izleyiciyi daha üretken bir katılımcı, hatta bir suç ortağına dönüştürmek mümkün mü?” sorusu teorik olarak yerli yerinde. Ancak didaktik bir adımın ötesine geçemeden, bu yöntemin Nasıl uygulandığında takılıyor. Niçin, ekonomiyle, kültürle ve sanat üretimiyle bu derece yakından ilgilenen bir kavramsal çerçeve, bir form olarak sergi mekânizmasının, bunun hizmet ettiği ekonomik ilişkileri ve ambalajı kurcalamıyor? Katılarak soru sormayı arzulamak, Brecht’i kızıl bir iplik gibi takip etmek, dünü bugünde yeniden yorumlamak, “Bakın, bunları, bunları yapacağız ve yapıyoruz, bir şeyi değiştirebileceğinize inanın, sanatçı öyle diyor” demekten öteye geçemez mi? Bu sorularla ilgilenen bir ekip, bu işi yaparken, prodüksiyon bütçesini dağıtırken, sergisini ve stratejisini kurarken, farklı bir Bienal Ekonomisi önerebilir miydi? Sergi olmayan bir İstanbul Bienali? Temsil yerine, harekete geçip, aynen Brecht gibi, sergi mekanizmasının, “bir üretim aygıtı olarak yapısını kesip açmayı” başarabilir miydi? “Brecht bizi, kuralları hakkıyla öğrenip eleştirel yetilerimizi veya müdahale ve değişim potansiyelimizi köreltmeden nerede durduğumuzu tekrar tekrar yeniden düşünmeye, dünyayı amatör aktörlerden oluşan bir yer olarak görmeye davet ediyor. Brecht, yazar ve yönetmen olarak, tiyatronun "üretim aygıtı"nı sürekli kesip açmayı ve ortaya sermeyi, sonra da yapısını bozarak onu dönüştürmeyi hedefledi; bizi "çağdaş sanat aygıtı"nın mevcut çıkmazından kurtaracak yaklaşım da bu olsa gerek. Brecht'in ortaya koyduğu "işe yararlık" sorunu burada öncelikle sanat ile toplumsal ilişkilerin etkileşimini gözlemleme ihtiyacı anlamına geliyor” diye yazılmış sergi manifestosunda, işe yararlılık kısmı beni kalbimden vuran nokta. Niçin sanatçılara bu hususta bu memlekette proje yürütmeleri salık verilmiyor örneğin? Niçin, izlemenin edilgen mağduriyetine yönlendiriliyoruz. Çünkü ben, kendimi işe yaramaz hisseden bir “sanatçıyım”. İşe yarıyor muyum diye her sabah uyanıp sorduğumda, sanatla uğraşmaya kendimi motive etmek için bu ülkede yeterli zeminin olmadığını görerek sadece hayıflanmıyorum. Bu, bir var oluş sendromuna dönüşüyor ne yazık ki. Kişisel motivasyon ve ekspresyon genelde, delilik olarak algılanır bu topraklarda. Tepeden inme sanat anlayışımızı, İstanbul’u bir dünya starı yapma arayışlarımızı bir kenara bırakalım. Yapılan sergi, açılış ve partiler, bu ortamın müdavimleri arasında, maddi-manevi bir alışveriş doğurabiliyor mu ki, halka dokunacak da bir “yarar” oluştursun? Bu bir nebze, İstanbul piyasasına da özgü bir durum. Açılış öncesi, Yasemin’le konuşurken, Tokyo rezidans macerasının bana faydası bu oldu dedim. Çünkü dünyada, sanatın talep edildiği, en sade sergilerin sadece sanatçılar tarafından değil, reklam, moda, tasarım dünyası, mimarlar ve tüm kreatif endüstri olduğu kadar, halk tarafından da kuyrukta (pompalanmadan) izlendiği ve anlamlı olduğu bir yerler var. Kreatif endüstride, rezil işler olduğu kadar, iyi işler yapanlar da var, baskın ideolojiye karşı savaşanlar da var. Sanatın sergi dışında iyi yapıldığı yerler var. Burada kendi galerisinin dışındaki açılışlara gitmeyen galericiler, sergi dolaşmadan tavsiyelerle iş alan kolektörler, Bienal gezmeyen sanatçılar, güncel sanatı aşağı gören çoğu sonradan görme bir kreatif endüstri, politik sanatla olmayanı birbirinden koparmış bir sistem vs var. Tabii ki böyle olmayan, başka bir yer de var burada, tekerleklerimle dahi çekip gidemediğim, beni kendine bağlayan. Nedir onlar? Sorularım.
Ekonomide, talep denen şey, yaratılan bir şeydir. Sanatçının da, tüm ekosistem kadar bu talebi yaratmada sorumluluğu var, bana kalırsa. Türkiye’de herkes, krizi bir fırsata dönüştürme merakında. Bu, tam tamına talep yaratmakla ilgili bir durum değil mi? İnsanlar genelde önlerini göremez, bazı akıllılar fırsat kollayıp hiç girişilmemiş alanlarda piyasa oluştururlar. Talebin eksikliği, şikayet edilecek bir mevzu değildir. Zeminin olmaması da şayet öyle. Zemin yoksa biz yaratacağız, talep yoksa biz talep edeceğiz, soru yoksa biz soracağız. Az önce İstanbul sanat ortamını incelemeye gelmiş iki Hollandalıyla muhabbet ettim, kafaları birbiriyle çelişen açıklamalar ve davranışlarla karışmıştı. Yapılanlarla söylenenlerin tutarsızlıkları, aynı şeyi yapıyor görünen iki oluşumun birbirlerine karşıt söylemler içinde olmaları, eleştiri yok diye şikayet edenlerin sordukları sorular karşısında defansa geçmeleri… Açıkçası, ifade ettiğin şeyi yapmak ve ifade ettiğin şeyi yapıp yapmadığının sağlamasını yapmak, adım adım bir dil oluşturmak, süreklilik arz etmek, kendine referans verebilmek, bir anlam inşa etmek aşırı önemli ve bir o kadar da zor bir şey. Ben bunları yapabiliyor muyum? Evet, bir kısmını; hayır, çoğunu yapamıyorum. Henüz, yeni yeni fark ediyorum, tamamını yapabilecek olanağı, zamanı ve odağı kendimde istediğimi. Söylem ve hareketin nasıl bir talep oluşturacağının bilgisini üretmek ve yine bu ikilinin niçin bir zemin oluşturabileceğini öngörmek, ikinci adım. İşleri bir kat daha zorlaştıran şey şu: Dışarıdan bir gözün (mümkünse profesyonel), söylediklerinle yaptıklarının ya da bir yaptığınla öbür yaptığının birbirini tutmadığını sana söylememesi. Bu, kendinle debelenmek, zavallıca debelenmek demek en sonunda.
Gelelim kendinle debelenmenin faydalarına. Bir: Daha uzun zaman alsa da, gideceğin yolun sonunda kendinden başka hiçbir şeyin olmadığını görüyorsun. İki: Bunu gördüğün andan itibaren, her şeyi farklı görüyorsun, kendini de. Üç: Gerek sanatsal, gerek yaşamsal iradenin, sana dayatılan ekonomi ya da sistem değil, senin yaratabildiğin ve diğerleriyle paylaşabildiğin olanaklar olduğunu öğreniyorsun. Bu, seni güçlü ve özgür kılabilir.
Kendinle debelenmenin zararı ise görene kadar görememek, eğilimlerini; belki de hiç görememek! Eğilim, yatkınlık, kendiliğinden zorlanmadan, kolaylıkla yapabilmek; arzu, istek, merak, iştah kadar değerlidir. Bu denklemin sol kısmı zeminin, sağ kısmı da talebin olur böylece. Üzeri de inşaat.

*Türkiye, bu kapsamda, yıllardır uyguladığı tek tipleştirme politikası yerine, söylemde dahi olsa yeni yeni kurguladığı "farklılık" stratejisini Cumhuriyet’le birlikte geliştirseydi nitekim kültür devrimi denen sey belki gerçekçi olurdu. Olmaya da bilirdi. Çünkü "oteki" ezilmiyorsa, kapitalizmde gücü tutan grup tarafından pazarlamanın bir aracı olarak uysal bir güzele dönüştürülüyor. Kültür turizmi bunun için süper geçerlidir, dünyada. "Öteki", zor bir mesele.

NOT: Antrepo'da açılış gecesi bir gencin bodyguard tarafından bir odaya çekilip tekme tokat tartaklanması, ve X-large denen klüpte yine bienal partisi sırasında bir bayanın uyarılabilecek yere taciz edilerek ve sürüklenerek kapı dışarı edilmesi herkesin gözünden kaçtı, yaygara koparacak denli önemsenmedi.

Trafik Yasası

2918 NOLU TRAFİK YASASI

* Herhangi bir trafik kazası sonrasında, bir hastaneye (özel veya
devlet) gittiğinizde veya getirildiğinizde, size veya yakınlarınıza (2918
no'lu yasayı bilmediğiniz zannedilerek:*


'Yapilacak mudahele ve tedavi ucretlerini odeyeceginize dair su belgeyi imzalayin' teklifi ile karsilasirsiniz...
Ancak siz;
'Bu belgeyi imzalamassam, bana mudahele ve tedavi etmeyeceginize dair bir belgeyi imzalayip getirin' dediginiz anda,
HASTANENİN BÜTÜN İMKÂNLARI SİZİN İÇİN SEFERBER OLACAKTIR.
-------------------------------------------------------------------------------

2918 SAYILI TRAFIK KANUNUNU MUTLAKA OKUYUN

Trafik kazasi sonucu yaralanan ve hastaneye kaldirilarak tedavi altina alinan kazazedelerin, kanuna gore tedavi icin ucret odememesi gerektigi belirtildi.

Tuketiciler Birligi, kazazedelerin haklariyla ilgili bir rapor hazirladi.
Kaza sonucu yaralanan ve herhangi bir hastanede tedavi goren kazazedelerin bu tedavileri sonucu hastane tarafindan ucret talep edilemeyeceginin belirtildigi raporda, 2918 Sayili Trafik Kanunu'na gore herhangi bir trafik kazasi sonucu yaralanan kisi en kisa surede hastaneye yetistirilmek ve gereken tedavinin yapilmasi hukumlerini iceriyor. Yonetm elige gore, hastane acil servisi, kendisine gelen kazazedenin maddi durumu, sosyal guvencesinin olup olmadigina ve hastanin ozelligine bakmadan gereken tedaviyi ve mudahaleyi herhangi bir ucret talep etmeden yapmak zorunda.
Bu tedavi sonucu olusan masrafin ise Saglik Bakanligi Karayollari Trafik Doner Sermaye Isletmesi tarafindan karsilanacaginin belirtildigi rapora gore, vatandaslarin haklarini bilmedigi icin sorunlar yasandigini ve hastanelerin bu kanundan bihabermis gibi gozukup vatandastan para talep etmelerinin suc oldugu belirtildi.
HASTANELERİN BU MADDELERDEN Bİ HABERMİŞ GİBİ VATANDAŞTAN PARA
TALEP ETMEYE HAKLARI YOKTUR!*
*TRAFİK MAĞDURLARI YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA DERNEĞİ -
www.trafikmagdurlari.org

en iyi ihtimalle fotos